• Informatie
• Programma
• Aanmelden
• Brochure
• Accreditatie
• Vertel een vriend

Landelijk Symposium: 'Moeilijke' jongeren en jong volwassenen met een licht verstandelijke beperking (JLVG)

Datum: 30 september 2010
Tijd:10.00 - 17.00 uur
Locatie: Aristo - Eindhoven
Prijs: Euro 270,- (ex. BTW) bij inschrijving vóór 14 augustus 2010
Daarna: Euro 295,- (ex. BTW)
Tarief voor voltijdstudenten zonder dienstverband: Euro 75,- (ex. BTW; maximaal 10 studentenplaatsen beschikbaar)


Nederland telt circa 440.000 jongeren tussen de 5 en 20 jaar die tot de groep licht verstandelijke beperkten (of Licht Verstandelijk Gehandicapten, LVG) gerekend worden.

Hoewel er in de afbakening van deze groep discussie is over de boven- en ondergrenzen qua IQ, vormen deze zogenaamde LVG-ers een kwetsbare groep doordat er vaak bijkomende gedragsproblematiek optreedt.

Door hun beïnvloedbaarheid lopen zij extra risico waar het gaat om betrokkenheid bij criminaliteit, agressie en middelengebruik. Ook zaken als het ‘gewoon’ deel uitmaken van een gezin, relatievorming en perspectief op de arbeidsmarkt zijn vaak moeilijk. Daarnaast zijn er soms bijkomende psychiatrische ziektebeelden, zoals autismespectrum-  en borderlinestoornissen.

Vanwege deze meervoudige problematiek worden LVG problematiek bij kinderen en jeugdigen slecht onderkend, waardoor met regelmaat inefficiënte begeleiding wordt ingezet. Het niet of nauwelijks herkennen van belangrijke voorwaardescheppende contextuele aspecten is hier eveneens debet aan. In toenemende mate worden JLVG cliënten dan ook gezien en veroordeeld als daders van delicten en vinden ze hun opvang in o.a. justitiële inrichtingen.

Hulpverleners en docenten staan voor de moeilijke opgave om een effectief zorgaanbod te realiseren voor deze jeugdigen: een aanbod dat tot op heden beperkt en fragmentarisch van aard blijkt. Anders gesteld wordt deze grote groep jongeren ernstig in zijn ontwikkeling bedreigd, zonder dat de hulpverlening daar altijd even adequaat op inspeelt.

Op dit symposium zullen experts uit wetenschap en praktijk spreken over diagnostiek, behandeling en begeleiding van jeugdigen met een licht verstandelijke beperking.

Uw dagvoorzitter is Dr. Xavier Moonen. Hij is beleidsadviseur van de Raad van Bestuur van de Koraal Groep te Sittard, voorzitter van het Landelijk Kenniscentrum LVG en voorzitter van de Nederlandse Vereniging van pedagogen en Onderwijskundigen (NVO) en docent aan de Universiteit van Amsterdam.

Drs. Maartje Knotter heeft pedagogische wetenschappen gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam, met als specialisatie “forensische orthopedagogiek”. Zij werkt als orthopedagoog bij de Twentse Zorgcentra en doet promotieonderzoek waarbij de attitude ten aanzien van agressie en het interventiegedrag van begeleiders werkzaam binnen de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking centraal staat.

Bijdrage:
Als agressie van een cliënt wordt opgevat als iets kwetsend, dreigend of inbreuk makend dan is men als begeleider sterker geneigd tot het inzetten van middelen of maatregelen. De vraag komt tijdens deze presentatie aan bod of dit een effectieve manier is van handelen en hoe dit handelen het gedrag van de cliënt weer kan beïnvloeden. Hiervoor zal ook gebruik worden gemaakt van casussen uit de praktijk en videomateriaal. Tevens zullen onderwerpen als de interne teamcultuur en de invloed van de werkomgeving op je handelen als begeleider aan bod komen.

Dr. Mr. Vivianne Dörenberg is sinds 2005 docent gezondheidsrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ook is zij verbonden als stafmedewerker klachten en geweld bij de Politie Limburg-Noord.

Bijdrage:
De rechtspositie van jongeren en jong volwassenen in de LVG-sector wordt bepaald door een complex geheel van wetten en regels. De belangrijkste wetten zijn de Wgbo voor behandeling in een vrijwillig kader en de Wet Bopz voor opneming en behandeling in een gedwongen kader. De afstemming tussen deze wetten is niet optimaal, waardoor het risico bestaat dat jongeren tussen wal en schip raken. Ook worden wettelijke criteria niet eenduidig geïnterpreteerd, zodat de overgang van vrijwilligheid naar dwang onduidelijk is. In feite zijn de wettelijke uitgangspunten minder geschikt voor behandeling van jongeren en jong volwassenen met een licht verstandelijke handicap, zoals de sterke nadruk op het zelfbeschikkingsrecht. Het doel van de bijdrage is om duidelijkheid te scheppen in het wettelijke kader, aan te geven waar de knelpunten zitten en te bezien in hoeverre de Wet zorg en dwang hierin verbetering brengt.

Prof. Dr. Reinout Wiers is hoogleraar Ontwikkelingspsychopathologie. Daarvoor was hij bijzonder hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen met de leeropdracht experimenteel psychologisch onderzoek naar verslaving bij Jeugdigen. Van zijn hand verscheen het „Handbook of Implicit Cognition and Addiction‟. Zijn onderzoek heeft zich de afgelopen jaren vooral gericht op cognitief-emotionele processen bij de ontwikkeling van verslavingen, met name alcoholproblemen.

Bijdrage:
LVG is geassocieerd met risico voor verslaving. Recente neurocognitieve modellen verklaren het ontstaan van verslaving als disbalans tussen relatief automatische appetitieve processen en controlerende processen (Wiers et al. 2007). Bij de laatste is werkgeheugen een belangrijke functie. Uit een serie onderzoeken bleek dat werkgeheugen de invloed van automatische appetitieve processen op verslavingsgedrag modereert: bij jongeren met zwak werkgeheugen wordt verslavingsgedrag in veel sterkere mate verklaard door automatische processen. LVG is geassocieerd met relatief zwak werkgeheugen, dus dit model lijkt zeer van toepassing op deze groep. En recent onderzoek laat zien dat werkgeheugen getraind kan worden en dat de automatische appetitieve processen weg getraind kunnen worden. Dit opent dus nieuwe perspectieven voor gerichte preventie en behandeling van verslaving in deze doelgroep.

Hans de Jong is werkzaam in de psychiatrie en heeft zich als maatschappelijk werker / systeemtherapeut gespecialiseerd in het domein persoonlijkheidsstoornissen en het bieden van ondersteuning aan familieleden en naastbetrokkenen. Daarnaast is hij als staffunctionaris betrokken bij de opbouw van expertisebehandelcentra voor persoonlijksheidsproblematieken. Hans geeft presentaties, consulten en trainingen aan verschillende doelgroepen op het gebied van persoonlijkheidsproblematiek.

Bijdrage:
Hans zal in zijn presentatie focussen op psychiatrische problematiek in combinatie met een licht verstandelijke beperking, waarbij hij praktische handreikingen zal meegeven voor de dagdagelijkse praktijk.

Hij geeft antwoord op vragen als: Op welke manier komt de diagnose tot stand? Wanneer is er sprake van persoonlijkheidsproblematiek? Welke persoonlijkheidsstoornissen zijn er en hoe ga je met deze hulpvragers om in de praktijk? Wat zijn de valkuilen en waar je op moet letten? Welke behandel- en begeleidingsmogelijkheden zijn er en wat is de positie van het steunsysteem? Tenslotte zal Hans ook richten op valkuilen voor het team.

Dr. Johan Willems studeerde kinder- en jeugdpsychologie en was enkele jaren verbonden aan de Universiteit van Tilburg. Hij heeft als psycholoog gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en ernstige communicatie- en gedragsproblematiek. Communicatieproblemen vormt ook het onderwerp van zijn proefschrift (1996). Momenteel werkt hij als manager bij Cello. Kennismanagement in de zorg en het raakvlak van inhoud en organisatie hebben zijn bijzondere belangstelling.

Bijdrage:
De groei in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking bestaat voor het overgrote deel uit mensen met een licht verstandelijke beperking. Paradoxaal genoeg gaat het daarbij meestal om mensen met zware problematiek, waarbij de verstandelijke beperking zelf maar één van de factoren is. De VG-zorg worstelt, net als overigens veel andere sectoren in de gezondheidszorg, met deze voor hen relatief nieuwe doelgroep en de zorgvragen die deze meebrengt. De reuring die deze cliënten in VG-organisaties geven is groot. VG-organisaties leren, met veel vallen en opstaan, steeds beter hoe cliënten met een licht verstandelijke beperking te begeleiden. Dit is van groot belang omdat veel van deze cliënten, ondanks hun lichte verstandelijke beperking, aangewezen zullen blijven op levenslange en integrale ondersteuning (alle actuele overheidsplannen die wijzen op het tegenovergestelde ten spijt).

In de bijdrage zal worden ingegaan op praktijkervaringen vanuit het perspectief van de VG, en van daaruit zullen adviezen geformuleerd worden om de zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking in de VG te verbeteren.